چرا انگشت داخل بینی می‌کنیم؟ بررسی علمی و روانشناختی یک تابوی همگانی

عصر ایران - خیلی از آدم ها عادت دارند انگشت داخل بینی خود کنند، اما تعداد کمی به انجام این کار اعتراف می کنند! اگر همان موقع که انگشت داخل بینی تان کرده اید کسی شما را ببیند، بدون شک خجالت می کشید و از کارتان پشیمان می شوید، اما اگر خودتان هم کسی را سر بزنگاه حین انجام این کار غافلگیر کنید، حتما او را به خاطر رفتار ناپسندی که مرتکب شده سرزنش خواهید کرد.

بررسی علمی این پدیده ناپسند

از انگشت کردن داخل بینی در علم پزشکی با اصطلاح رینوتیلکسومانیا (Rhinotillexomania) یاد می شود. بررسی علمی این پدیده برای نخستین بار در سال ۱۹۹۵ از سوی دو محقق آمریکایی مورد مطالعه قرار گرفت. آن ها یک پرسشنامه تنظیم کردند که به ۱۰۰۰ نفر از ساکنان بخشی از ایالت ویسکانسین در ایالات متحده ارسال شد.

آمار تکان دهنده از یک عادت پنهان

دریافت کنندگان پرسشنامه همه بزرگسال بودند. نتایج به دست آمده به شرح زیر بود:

• ۹۱ درصد به انجام این کار اعتراف کردند.
• ۱.۲ درصد حداقل هر یک ساعت یکبار این کار را انجام می دهند.
• دو نفر از پاسخ دهندگان به دلیل تکرار زیاد، به تیغه بینی خود آسیب جدی وارد کرده بودند.

با این حال، به دلیل اینکه فقط یک چهارم افراد پاسخ داده بودند، محققان احتمال دادند نتایج کمی جانبدارانه باشد؛ اما واضح است که این رفتار با وجود تابو بودن، بسیار رایج است.

مطالعه بر روی نوجوانان: آیا طبقه اجتماعی موثر است؟

پنج سال بعد، پژوهشگران موسسه ملی سلامت اعصاب و روان در بنگلور هند، این موضوع را میان جوانان بررسی کردند. آن ها چهار مدرسه با سطوح اقتصادی مختلف (مرفه، متوسط و ضعیف) را انتخاب کردند.

یافته های این تحقیق نشان داد:

• تقریباً همه آن ها روزی ۴ بار انگشت داخل بینی شان می کنند.
• ۷.۶ درصد بیش از ۲۰ بار در روز این کار را انجام می دهند.
• ۱۲ درصد اعتراف کردند که این کار به آن ها احساس خوشایندی می دهد.
• استفاده از اشیاء دیگر مثل موچین و مداد نیز گزارش شد.

نکته مهم: این رفتار در همه طبقات اجتماعی به چشم می خورد و مختص قشر خاصی نیست، اما در پسرها بیشتر از دخترها رایج است و معمولاً با عاداتی مثل جویدن ناخن (اونیکوفاژیا) همراه می شود.

مشکلات و عوارض ناشی از این کار

انگشت کردن داخل بینی می تواند باعث بروز مشکلات جدی شود. از جمله:

• تأخیر در بهبود جراحی: در افرادی که جراحی بینی داشته اند، این کار مانع ترمیم زخم می شود.
• اختلال خود زشت انگاری: برخی موارد شدید این عادت، ریشه در مشکلات روانشناختی دارد که نیاز به درمان دارویی دارد.
• عفونت های باکتریایی: پژوهشگران هلندی در سال ۲۰۰۶ دریافتند که این کار باعث پخش شدن باکتری استافیلوکوکوس اورئوس در بدن می شود.

علت این رفتار چیست؟

با توجه به خطراتی که ذکر شد هنوز علت قطعی این رفتار مشخص نیست. با این حال چند فرضیه مطرح است:

1. احساس رضایت: تمیز کردن بینی حس خوبی به فرد می دهد.
2. در دسترس بودن: بینی همیشه در دسترس است!
3. تنبلی: استفاده از انگشت راحت تر از جستجو برای جعبه دستمال کاغذی است.

۴ راهکار موثر برای جایگزینی و ترک این عادت

اگرچه این رفتار بسیار رایج است، اما برای حفظ سلامت و بهداشت فردی، جایگزین کردن آن با روش های علمی زیر توصیه می شود:

1. استفاده از اسپری های نمکی: این اسپری ها با مرطوب نگه داشتن محیط بینی، از خشک شدن ترشحات و ایجاد خارش (که عامل اصلی انگشت کردن در بینی است) جلوگیری می کنند.
2. شستشوی بینی با سرم: استفاده از ظرف های مخصوص شستشوی بینی (Neti Pot) به تخلیه کامل و بهداشتی ترشحات کمک می کند.
3. شناسایی محرک های عصبی: اگر این کار را هنگام استرس انجام می دهید، جایگزین کردن آن با یک وسیله سرگرمی دست (مثل فیجت اسپینر یا توپ استرس) می تواند موثر باشد.
4. کوتاه نگه داشتن ناخن ها: این کار آسیب های فیزیکی و انتقال باکتری ها را به حداقل می رساند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر عادت به انگشت کردن در بینی با نشانه های زیر همراه است، ممکن است با یک اختلال وسواسی یا آسیب جدی روبرو باشید:

• خونریزی های مکرر و بدون علت از بینی.
• ایجاد زخم های عفونی که بهبود نمی یابند.
• احساس نیاز شدید به انجام این کار در مکان های عمومی (عدم کنترل رفتار).
• تغییر شکل ظاهری در تیغه یا حفره های بینی.

سخن پایانی

آنچه گفته شد شاید ابتدای امر باعث خنده تان شده باشد، اما توصیه می شود که عمیق تر به آن فکر کنید. این رفتار فراتر از یک عادت ساده، می تواند پیامدهای بهداشتی و روانشناختی خاص خود را داشته باشد.

پرسش های متداول

۱. آیا انگشت کردن در بینی باعث بزرگ شدن سوراخ های بینی می شود؟ خیر، ساختار بینی از غضروف و استخوان تشکیل شده است و این کار باعث تغییر سایز دائمی نمی شود، اما می تواند به بافت نرم داخلی آسیب بزند.

۲. چرا کودکان بیشتر این کار را انجام می دهند؟ کودکان هنوز با تابوهای اجتماعی آشنا نیستند و این کار را صرفاً برای رفع یک نیاز فیزیکی (مثل خارش یا گرفتگی) انجام می دهند.

۳. نام علمی وسواس کندن محتویات بینی چیست؟ همان طور که در متن اشاره شد، در دنیای پزشکی به این اختلال رینوتیلکسومانیا گفته می شود.

پایان «پرشیا» در مکاتبات جهانی/ ماجرای تصمیمی که نام ایران را تثبیت کرد

بیشتر بخوانید:

انگشت کردن در بینی موجب آلزایمر می‌شود!

تماشاخانه

موج برکناری زنان متخصص در میراث فرهنگی ایران / غیر متخصصین همچنان بر صندلی قدرت نشسته‌اند

ببینید آتش‌سوزی‌های صنعتی و تجاری در ایران / طی یک ماه بیش از ۳ آتش‌سوزی / نشت گاز ، سهل‌انگاری یا عمدی؟

فیلم های دیگر