احکام حقوقی استفاده از سلاح

چند روز پیش خبری در رسانه ها منتشر شد مبنی بر اینکه یکی از مداحان معروف در یکی از اتوبان های پایتخت ضمن تصادف رانندگی با خودروی دیگر و درگیری لفظی به روی سرنشینان خودرو مقابل اسلحه می کشد.

به گزارش ایرنا، بهمن کشاورز حقوقدان در ادامه این توضیح افزوده است: در مورد حمل سلاح توسط افراد و اینکه آیا این شخص این حق را داشته در حین دعوا از اسلحه خود استفاده کند مناسب است چند نکته را متذکر شوم:

1- حمل هر نوع سلاح گرم مستلزم داشتن مجوز قانونی است. تا آنجا که بنده می دانم این مجوز را معاونت اسلحه و مهمات ارتش جمهوری اسلامی صادر می کند و پیش از صدور آن از مراجع مختلفی استعلام به عمل می آورد، به ویژه اینکه نیاز قطعی و حتمی متقاضی و حمل سلاح باید احراز شود. حتی در مورد سلاح های شکاری هم سختگیری بسیار می شود و به طریق اولی در مورد سلاح های کمری دقت و سختگیری چند برابر اعمال می شود (یا باید بشود).

در قانون اصلاحی قاچاق اسلحه ومهمات حتی حمل و نگهداری سلاح هایی که شبیه سلاح اصلی هستند و مثلا با فشار کپسول گازco2 ساچمه شلیک می کنند، ممنوع اعلام و جرم تلقی شده است.

به این ترتیب طبعا این پرسش مطرح است که معیار صدور مجوز حمل سلاح کمری برای افراد چیست؟ و افرادی با مشاغل عادی و متعارف چه نیازی به حمل سلاح گرم کمری دارند؟ به ویژه در شرایطی که مردم عادی کوچه و بازار از داشتن سلاح بادی – به لحاظ آنکه ممکن است شبیه سلاح واقعی باشد- در شهر پر از زورگیر واخاذ محروم شده اند.

2- گذشته از این مطلب کلی، به نظر می رسد در موردی که مطرح است فرد مورد بحث به هر حال مجوز حمل سلاح را داشته است. بنابراین در مورد وی اتهام حمل و نگهداری سلاح غیر مجاز مطرح نیست. اما ماده 617 قانون مجازات اسلامی مقرر داشته (هرکس به وسیله چاقو یا هرنوع اسلحه دیگر تظاهر یا قدرت نمایی کند یا آن را وسیله مزاحمت اشخاص یا اخاذی یا تهدید قراردهد یا با کسی گلاویز شود در صورتی که از مصادیق محارب نباشد به حبس 6ماه تا 2 سال و تا 74 ضربه شلاق محکوم خواهد شد).

در تحلیل این ماده باید توجه شود اولا (تظاهر) بدون قدرت نمایی یا مزاحمت یا اخاذی و تهدید هم قابل تصور است یعنی کافی است فرد حامل سلاح، به نوعی آن را نشان دهد. ثانیا قدرت نمایی عبارت از آن است که سلاح را به منظور مرعوب کردن طرف آشکار کند و در دست بگیرد. ثالثا اگر سلاح را به اصطلاح به سمت طرف روانه کند مصداق تهدید خواهد بود. رابعا مفهوم اخاذی تقریبا مشخص است. خامسا مزاحمت عبارت از آن است که بدون طرح مطلب خاصی با آشکار کردن یا به دست گرفتن سلاح باعث تشویش ذهن مردم شود.البته بحث نظری مفصلی در خصوص اینکه تفاوت جرم ماده 617 با محاربه چیست وجود دارد که در حوصله این مقال نیست.

نتیجه اینکه اگر کسی جواز حمل سلاح کمری یا شکاری دارد و در محدوه ماده 617 از سلاح خود سوء استفاده کند مشمول مجازات این ماده خواهد بود هرچند که از جهت حمل سلاح غیر مجاز مرتکب جرمی نشده است. بدیهی است مقامات نظارتی در سطوح مختلف باید در خصوص علت و فرآیند صدور مجوز سلاح، بررسی کنند .