نگاهی به جشن های مردم ترکمن گنبدکاووس در عید قربان

  وجود گراني و مشكلات ديگر اقتصادي مانع از شورو شوق اقوام مختلف ساكن در استان گلستان و به خصوص تركمن هاي گنبدكاووس براي برپايي جشن بزرگ عيد قربان نشده است.

به گزارش ايرنا، ازدحام و انبوه جمعيت در بازارهاي شهر گنبدكاووس و ديگر شهرهاي تركمن نشين استان گلستان، از رسيدن عيد قربان خبر مي دهد كه به همراه عيد فطر، عيد اصلي تركمن هاي اهل سنت پيرو مذهب حنفي در اين خطه است.

اگر رهگذري غريبه اين روزها در اين شهرها پاي بگذارد، از اين همه شور وشوق متعجب خواهد شد، به خصوص كه از اهميت اين عيد در نزد تركمن ها اطلاعي نداشته باشد.

از آغاز هفته جاري خيابان اصلي و برخي ديگر از خيابان هاي شهر گنبد در ساعات پاياني روز تا ساعاتي از نيمه شب، به بازار مكاره اي تبديل شده كه در آن كسبه و دستفروشان اجناس خود را كه عمدتا شامل شيريني و تنقلات، پوشاك، كيف و كفش و سيخ كباب و زغال و انواع وسايل سلاخي و ذبح قرباني است، به فروش مي رسانند.

استقبال مردم براي خريد از اين بازار، به حدي است كه راه رفتن عابران پياده را نيز بسيار مشكل مي كند و ترافيك خودروها نيز بر شلوغي آن مي افزايد و در عين حال بيانگر استقبال و شورونشاط مردم به مناسبت فرا رسيدن عيد است.

معمولا از دو هفته تا ۱۰ روز قبل از فرارسيدن عيد قربان، خانواده ها از دارا و ندار به فكر تدارك اين جشن هستند، ازخريد اصلي كه همانا دامي براي قرباني است تا خريد لباس و شيريني و تنقلات در اين ايام صورت مي گيرد.

اگر اقوام ديگر در اعياد خود معمولا كوچكترها را در اولويت نو نوار كردن قرار مي دهند، در عيد قربان، تركمن ها از بزرگ و كوچك و دخترو پسر اقدام به تهيه لباس و كفش نو مي كنند تا در روز عيد با اين لباس ها به ديد و بازديد با بزرگترها و ديگر اقوام و فاميل بپردازند.

تميز كردن منزل و حياط و كوچه يكي ديگر از كارهايي است كه زنان آن را برعهده دارند، به عبارتي خانه تكاني سالانه تركمن ها در اين روزها صورت مي گيرد.

عيدقربان، فصل رونق كار دامداران نيز است، دامداران در اين روزها دام هاي پروار شده خود را درميادين دام و ديگر نقاط در معرض ديد خريداران قرار مي دهند.

معمولا در روزهاي قبل از عيد قربان، قيمت دام زنده به خاطر مشتري فراوان افزايش مي يابد.
هر كيلو گوسفند زنده در گنبدكاووس و حومه آن از حدود دو هفته قبل از عيد قربان از هر كيلو ۱۰۵ هزار ريال به حدود ۱۲۰ هزار ريال افزايش يافته است.

برخي از دامداران نيز دام هاي كوچك را به صورت تخميني به فروش مي رسانند زيرا فروش آن براساس وزن را به ضرر خود مي دانند.

تركمن ها براي عيد قربان آيين هاي مختلفي دارند كه شامل نظافت ورفت و روب منزل و نيز تهيه انواع نان وشيريني هاي محلي است.

زنان تركمن از چند روز مانده به عيد قربان اقدام پختن نان روغني مخصوصي به نام كوكئن مي كنند كه آن را در بين همسايگان و قوم و خويش تقسيم مي كنند و علاوه برآن براي آراستن سفره عيد نيز علاوه بر تهيه آجيل، ميوه و شيريني از بيرون، در خانه نيز اقدام به تهيه شيريني هاي محلي مانند پيشمه و چاپاتي و كيك و دسر مي كنند.

برگزاري نماز عيد قربان، مهم ترين رويداد روز عيد است كه در اين روز تركمن ها از بزرگ و كوچك با به همراه داشتن سجاده و فرش عازم عيدگاه شده و نماز را با شكوه تمام اقامه مي كنند.
ذبح قرباني پس از برپايي نماز انجام مي شود كه براي آن نيز تركمن ها آيين هاي خاصي دارند.

ذبح قرباني براي خانواده هايي كه از تمكن مالي برخوردارند در فقه حنفي واجب شمرده شده است، اما اين امر در طول ساليان دور براي تركمن ها علاوه بر جنبه مذهبي به يك آيين اجتماعي نيز تبديل شده است.

براين اساس براي خانواده هاي مستمند ذبح قرباني واجب نيست اما همين خانواده ها نيز تمام تلاش خود را به كار مي بندند تا در اين روز حيواني را براي ذبح تهيه كنند.

براي وجوب قرباني، نصابي شرعي تعيين شده است كه آخوند عبدالباسط نوريزاد امام جمعه اهل سنت گنبدكاووس آن را ۲۰ مثقال طلا و يا معادل آن يا ۱۴۰ مثقال نقره و معادل آن اعلام كرد.
وي در گفت وگو با خبرنگار ايرنا افزود: اين نصاب شامل اموالي كه هر خانواده براي زندگي خود لازم دارند، نمي شود.

براين اساس براي هرفردي كه به غير از حاجات اصلي زندگي، اموال و دارايي بيش از ۲۰ مثقال طلا يا ۱۴۰مثقال نقره و يامعادل آن داشته باشد، قرباني واجب مي شود.

آخوند نوريزاد عيد قربان را عيدي الهي ذكر كرد و گفت: در اين روز حجاج در منا و عرفات در يك لباس و يك جا با هم نماز مي گذارند تا تداعي روز قيامت براي آنها شود.

علاوه بر اين همه ساله دستگاه هاي مسوول در شهرستان گنبدكاووس تمام همت خود را براي خدمات رساني به مردم به كار مي بندند.

نيروي انتظامي در حفظ امنيت بازارهاي شلوغ شهر از بيشتر نيروهاي خود استفاده مي كند و شهرداري نيز مكان هايي را براي خريد و فروش پوست قرباني در نظر مي گيرد.
همچنين دامپزشكي نيز خدماتي در راستاي وظايف اين اداره ارائه مي كند.

دكتر نادر گوگلاني رييس شبكه دامپزشكي گنبدكاووس در اين خصوص به شهروندان توصيه مي كند، قرباني هاي خود را از مكان هاي تعيين شده نظير ميدان مال و زير نظر كارشناسان مستقر تهيه كنند.
وي افزود: چهار گروه فني اين شبكه در سطح شهر گنبدكاووس به صورت ثابت و سيار در خدمت مردم هستند ودر روز عيد نيز بركشتارها تا حد ممكن نظارت خواهند كرد.

وجود بزرگترين ميدان دام گلستان در گنبدكاووس بيشتر ساكنان اين استان را براي تهيه دام هاي عيد قربان به اين ميدان مي كشاند.
اين ميدان در سال ۷۲ راه اندازي شده و بيش از ۳ هزار و ۶۰۰ متر مربع وسعت دارد و در حومه اين شهر قرار دارد.

اين ميدان فروش دام به تاسيسات و امكانات رفاهي مبتني بر رعايت اصول و روش هاي بهداشتي تجهيزشده است.

تركمن ها عيد قربان را در سه روز جشن مي گيرند ودر اين مدت در خانه آنها بر روي مهمانان از اقوام و دوستان باز بوده و با روي خوش از آنها با گوشت و شيريني پذيرايي مي شود.