کپلر در گزارش اخیر خود مدعی شد که ژئوپلیتیک در یک سال گذشته، اثر محسوسی بر قیمت نفت داشته است و قیمت نفت از عوامل بنیادین بازار یعنی عرضه و تقاضا، فاصله گرفته است.
به گزارش تجارت نیوز، با این حال، آنها مدعی هستند که گرچه ژئوپلیتیک همچنان محرک اصلی قیمت نفت باقی مانده است، اما مازاد ساختاری عرضه یک ریسک کلیدی است که میتواند بهمحض بازگشت عوامل بنیادین به مرکز توجه، به ضرر طرفداران افزایش قیمت تمام شود.
نوسان شدید بازار در ابتدای سال ۲۰۲۶ بهخوبی نشان میدهد که نقش ژئوپلیتیک در بازار نفت بیش از پیش از مسیر تاثیرگذاری بر انتظارات و قیمتهای اسمی و از طریق تغییر مسیر محمولهها و به حاشیه راندن ملاحظات اقتصادی پررنگ شده است.
از ونزوئلا گرفته تا ایران و اکنون توافق تجاری هند، قیمتگذاری نفت بهطور فزایندهای از توازنهای واقعی عرضه و تقاضا فاصله گرفته است.
در نتیجه اختلالات طولانیمدت در تولید و بارگیری نفت CPC Blend (مخلوطی از نفت خام اطلاق میشود که در پایانه CPC در دسترس است و حداقل مشخصات کیفی آن با توافق میان فروشندگان و خریداران تعیین میشود)، همزمان با قطعیهای ناشی از شرایط جوی در آمریکا و الجزایر و همچنین کاهش تولید ونزوئلا پس از محاصره آمریکا، فاصله عرضه و تقاضای نفت خام و میعانات در ماه ژانویه بهشدت کاهش یافته است.
بر این اساس، مازاد عرضهای که سال گذشته حدود دو میلیون بشکه در روز برآورد میشد، اکنون به حدود یک میلیون بشکه در روز کاهش یافته است. با این حال، انتظار میرود با کاهش تدریجی محدودیتهای سمت عرضه، میانگین مازاد عرضه در سهماهه نخست سال به حدود ۲٫۲ میلیون بشکه در روز افزایش یابد.
در همین زمینه، خبرگزاری رویترز نیز گزارش داده است که سه منبع ائتلاف تولیدکنندگان عضو سازمان کشورهای صادرکننده نفت اوپک و متحدانش اوپکپلاس اعلام کردند هشت کشور عضو این ائتلاف بهدلیل افزایش تقاضا در فصل تابستان و رشد قیمتها در پی تنشهای آمریکا و ایران، تمایل دارند روند تدریجی لغو کاهش عرضه داوطلبانه خود از ماه آوریل از سربگیرند.
همانطور که پیداست، اوپک نیز به عنوان یک کارتل نفتی دریافته است که تحولات ژئوپلیتیکی تاثیر محسوسی بر قیمت دارند و آنها قصد دارند با افزایش مازاد عرضه، از افزایش شدید قیمت نفت جلوگیری کنند و بار دیگر بازار را با مازاد عرضه نفت کنترل کنند. دلیل عمده این اتفاق و چرخش عوامل تعیینکننده قیمت نفت، ایران و روسیه هستند که با تحولات عظیمی در عرصه بینالمللی درگیر شدهاند.
در تلاش برای درگیر کردن مازاد عرضه نفت برای کنترل بازار، کپلر در مورد مازاد عرضه دو کشور تحریمی ایران و روسیه آماری ارائه میدهد، اما در ادامه متذکر میشود که این ارقام اثر محدودی بر بازار دارند چراکه در بطن معاملات رسمی نفت انجام نمیشود.
کپلر خاطرنشان کرد: در عین حال، نباید از بشکههای نفتی که به دلیل تحریمها هرگز به بازار رسمی راه پیدا نمیکنند غافل شد. این اظهارات معطوف به ایران و روسیه است، چراکه نفت ونزوئلا پس از اقدامات اخیر آمریکا تا حد زیادی به کانالهای تجاری بازگشته است.
دادههای کپلر نشان میدهد ذخایر شناور نفت ایران در حال حاضر حدود ۴۵ میلیون بشکه است که نسبت به اوج ۶۱ میلیون بشکهای اوایل ژانویه کاهش چشمگیری داشته، اما همچنان دو برابر سطح مدت مشابه سال گذشته است.
در همین حال، ذخایر شناور نفت روسیه طی روزهای اخیر در حوالی ۱۵ میلیون بشکه نوسان داشته که از حدود ۲۱ میلیون بشکه در اواخر ژانویه کمتر شده است. با این حال، این بشکههای تحریمی فروشنرفته تنها حدود ۲۰۰ هزار تا ۳۰۰ هزار بشکه در روز از مازاد عرضه اسمی را تشکیل میدهند و اثر محدودی بر قیمتهای مرجع و پویایی بازار نقدی دارند.
با در نظر گرفتن انبارسازی چین، مازاد باقیمانده عرضه حتی کمتر هم میشود. شنیدههای بازار حاکی از آن است که چین قصد دارد طی یک دوره ۱۲ماهه حدود ۱۴۰ میلیون تا ۱۶۰ میلیون بشکه یا حدود ۱۰۰ میلیون بشکه طی ۹ ماه منتهی به مارس ۲۰۲۶ به ذخایر خود اضافه کند. این رقم معادل ۳۶۰ تا ۳۸۰ هزار بشکه در روز است.
هرچند کپلر نمیتواند این دستورالعمل را بهطور مستقل تایید کند، اما دادههای این موسسه نشان میدهد ذخایر خشکی چین، شامل ذخایر تجاری و ذخایر راهبردی، بین آوریل ۲۰۲۵ تا ژانویه ۲۰۲۶ حدود ۱۲۰ میلیون بشکه افزایش یافته است. این رقم به طور تقریبی معادل ۳۹۲ هزار بشکه در روز است.
با توجه به اینکه بخش قابلتوجهی از محمولههایی که پیش از ژانویه ارسال شدهاند همچنان روی آبهای آسیا باقی ماندهاند، اگر نفت ایران، روسیه و ونزوئلا را کنار بگذاریم، حجم نفت موجود روی آب در سطح جهانی اکنون حدود ۹۰۰ میلیون بشکه برآورد میشود.
این رقم نسبت به اوج حدود ۹۹۵ میلیون بشکهای در ماه نوامبر کاهش محسوسی داشته، اما همچنان بالاتر از سطح مدت مشابه سال ۲۰۲۵ است. این موضوع بازتابدهنده افزایش تولید تولیدکنندگان اوپکپلاس در خاورمیانه است.
در همین حال، ذخایر خشکی جهانی (بهجز چین) نیز در ماه ژانویه افزایش یافته و انتظار میرود طی دو ماه آینده بیشتر هم شود، چراکه پالایشگاههای آمریکا و اروپا وارد فصل سنگین تعمیرات و نگهداری میشوند. با این وجود، حتی اگر مازاد مؤثر عرضه، یعنی بشکههایی که واقعا به بازار دسترسی دارند، کمتر از ارقام اسمی باشد و در حدود ۱٫۵ میلیون تا ۱٫۶ میلیون بشکه در روز در سهماهه اول قرار گیرد، باز هم نشاندهنده مازاد قابلتوجه عرضه است و همچنان فشار کاهشی بر قیمت نفت وارد میکند.
این ابزار فشاری است که در هفتههای اخیر بهواسطه نگرانیها از احتمال درگیری نظامی میان آمریکا و ایران تا حدی پنهان شده است.
با توجه به این گزارش کپلر میتوان به این مساله اشاره کرد که دیگر کشورها در تلاش هستند تا پیامدهای کشورهای تحریمی بر بازار نفت را خنثی کنند. از جمله این پیامدها مساله نوسانات قیمت نفت به دلیل تنشهای سیاسی است که دیگر کشورهای صادرکننده نفت را هم درگیر کرده است. از این رو، آنها هر تلاشی میکنند تا بتوانند پیامدهای تنش سیاسی را از خود و بازار نفت دور نگه دارند.