مبنای نامگذاری «روز خلیج فارس» چه بود؟

به گزارش ایسنا، مراسم رونمایی کتاب‌های «تاریخ خلیج فارس (جزایر و بنادر)»، «نام خلیج فارس در تفاسیر قرآن» و «اطلس نقشه‌های تاریخی خلیج فارس»  همزمان با «روز ملی خلیج فارس»، دهم اردیبهشت توسط پتروشیمی بندر امام (ره) در مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه وزارت علوم برگزار شد. 

 احمد مسجدجامعی، قائم‌مقام مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی در سخنانی در این مراسم گفت: برگزاری این مراسم‌ها و  گفت‌وگوها درباره خلیج فارس بسیار مثبت است و سابقه‌ای طولانی دارد. سال‌ها پیش مسئولیت برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب را بر عهده داشتم و آن زمان، هر کتابی که با نام جعلی «خلیج عربی» منتشر می‌شد، حق ورود به نمایشگاه را نداشت.

او با بیان اینکه از تاریخی مشخص، کتاب‌هایی که در برخی نقاط جهان منتشر می‌شدند، تغییری نیافته و تنها نام «خلیج فارس» به «خلیج عربی» تغییر  کرده بود، افزود: این‌ها بحث علمی نیست اما اینکه ناگهان تمامی این کتاب‌ها به نام «خلیج عربی» تغییر یابند، نشان‌دهنده عدم پایبندی به واقعیت است.

او با اشاره به موضوع ممنوعیت ورد کتاب‌هایی با عنوان جعلی «خلیج عربی» در زمان تصدی‌اش در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اظهار کرد: اگر چه این اقدام به نوعی سلبی بود، اما یک تحول مثبت نیز رخ داد که برای خلیج فارس مبارک بود. این تحول، مشروعیت‌بخشی به یک نقشه مشهور بود که به تازگی چاپ شده بود.

مسجدجامعی  تصریح کرد: در زمان تصدی‌ام در وزارت ارشاد به منظور جلوگیری از برخی تحرکات برای جعل عنوان «خلیج فارس» تصمیم به نامگذاری روزی به نام روز ملی خلیج فارس گرفته شد. براساس استعلام  گرفته‌شده از گروه تاریخ دانشگاه تهران، روز بیرون راندن پرتغالی‌ها از خلیج فارس مبنای نامگذاری قرار گرفت و به دنبال آن نیز شورای فرهنگ عمومی روز دهم اردیبهشت ماه هر سال را به عنوان روز ملی خلیج فارس انتخاب کرد.

در ادامه این مراسم سپهدار انصاری‌نیک، مدیرعامل پتروشیمی بندر امام (ره) گفت: درباره اهمیت خلیج فارس، باید گفت که این موضوع به قدری حائز اهمیت است که نمی‌توان به سادگی از آن گذشت. خلیج فارس نه تنها هویت تاریخی ما را شکل می‌دهد، بلکه جزء لاینفک دولت‌شهری و ایران‌شهری ما نیز به شمار می‌رود. تضعیف خلیج فارس به معنای تضعیف ایران است؛ چرا که این منطقه به عنوان یک عنصر کلیدی در تاریخ ما محسوب می‌شود.

او افزود: از طریق خلیج فارس، بسیاری از قدرت‌ها، از جمله دولت عثمانی و نفوذ انگلستان، به حوزه عراق وارد شدند و در جنگ جهانی اول، این نفوذ به شدت متلاشی شد. همچنین، گروه‌های انگلیسی با فشار بر دولت وقت ایران، موجب قاچاق و جدایی هرات شدند. این مسائل به وضوح نقش ژئوپولیتیک خلیج فارس را در منطقه، خاورمیانه و آسیا نشان می‌دهد.

انصاری نیک ادامه داد: به عبارت دیگر، خلیج فارس قلب استراتژیک جهان به شمار می‌آید و از اهمیت اقتصادی بالایی برخوردار است. منابع گسترده انرژی، به ویژه در زمینه گاز و نفت، که در این منطقه وجود دارد، نشان‌دهنده ارزش و جایگاه ویژه آن است.

او گفت: از آنجایی که پتروشیمی بندر امام در کرانه خلیج فارس (خور موسی) واقع شده است، احساس کردیم که باید دینی را ادا کنیم و برای پاسداشت خلیج پارسی، پشتیبان مالی و معنوی آثاری باشیم که در حوزه شناخت، معرفی و صیانت از هویت خلیج فارس برای مراکز پژوهشی، علمی و بین‌المللی ارزشمند هستند. این اقدام به روشنگری در مقابل کسانی که به اصالت ایرانی و پارسی و هویت فرهنگی و تاریخی ایران تعرض می‌کنند، کمک خواهد کرد.

او افزود: طی یک سال و نیم گذشته، فعالیت‌هایی که انجام شده، منجر به تدوین و تألیف کتاب‌های ارزشمندی با عناوین «بنادر و جزایر خلیج فارس»، «اسناد خلیج فارس» و کتاب سومی که به ارتباط کشور ما با موضوعات قرآنی و خلیج فارس در قرآن می‌پردازد، شده است. بنابراین، جایگاه خلیج فارس در تفاسیر قرآنی به صورت یک کتاب تألیف شده است.

انصاری نیک افزود: اطلس نقشه‌های خلیج فارس به تألیف دکتر سحاب بوده و فعالیت پتروشیمی بندر امام در زمینه صنعت و تولید است. ما از نویسندگان پشتیبانی کرده و حمایت لازم را انجام داده‌ایم؛ اما مؤلفان آن پژوهشگران و استادان برجسته‌ای هستند که در این حوزه شناخته‌شده و معتبرند.

 در این مراسم، نصری، رئیس مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه، جلیل نوذری، دبیر علمی مراسم، احمد مسجدجامعی، قائم مقام دایره‌المعارف بزرگ اسلام، محمدرضا سحاب نقشه‌نگار و پژوهشگر، اکبر ایرانی مدیر عامل موسسه میراث مکتوب با موضوع خلیج فارس در متون و اسناد کهن، عبدالرسول خیراندیش استاد دانشگاه شیراز، تاریخ‌شناس و تاریخ‌نگار با موضوع خلیج فارس، علی بهرامیان،  معاون علمی مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، جمشید کیانفر مصحح متون ادبی و پزوهشگر تاریخ حضور داشتند.

پهنه آبی خلیج فارس در درازای تاریخ بلند ایران جایگاه بزرگی در امنیت و توسعه ایران داشته است و به دلیل همین اهمیت روز ۱۰ اردیبهشت در تقویم ایرانی «روز ملی خلیج فارس» نام گرفته است.